GEZİANTEP

gaziantep gezi portalı

Kutnuculuk Tarihe Meydan Okuyor

Kutnu kumaşı dokumacılığı, Gaziantepli ustaların maharetli elleri ile tarihe meydan okuyor. Kutnuculuğun tarihi çok eskilere dayanıyor. Gaziantep’te yüz yıllardan beri yapılan kutnuculuk, bir zamanlar çok önemli bir geçim kaynağı olmuş. Bu sanattan 500-600 ekmek yemiş. Ancak son yıllarda eski değerini kaybeden kutnu dokumacılığı, şehirde bir iki usta tarafından icra edilmeye başlanmış. Sanatının son bulmaması için çalışan kutnucu ustalarından Muhittin Eldemir, katıldığı festival ve sergilerde sanatını tanıtmak için çalışıyor. Gaziantep’te tamamen el tezgahlarında, değişik şekillerde dokunan ipekli bir dokuma türü olan kutnunun, 16. yüzyıldan itibaren Gaziantep’te dokunulduğunu söyleyen Eldemir, “Kutnu kumaşı, eskiden Anadolu’da özellikle alımlı giyinmek isteyen insanların hayallerini süslerdi. Anadolu Selçukluları’ndan bu yana dokunan kutnu kumaşları Osmanlı padişahları tarafından da elbise olarak diktirilirdi. Görkem, zarafet ve estetik ifade eden kutnu kumaşların hammaddesi filoş olan suni ipek ve pamuk ipliğidir. İçinde sentetik hiçbir madde bulunmadığından sıhhi bir kumaş türüdür.” diyor.
 �
Geçmişi çok eskilere dayanan kutnuculuğun; dünyada basma sanatı yokken, ipeğin çeşitli boyalara defalarca batırılıp, kendisine has renk ve motifler verilerek yapılan bir dokuma olduğunu anlatan Eldemir, kutnu kumaşının, kutnu ve alaca olmak üzere ikiye ayrıldığını belirtiyor. Mecidiye, hindiye, zencirli, kemha, darcı, sedefli, mekkavi, kürdiye, cütari, rehvancıoğlu, kırkalem, sultan, Osmaniye, mehtap mercan, sedyeli, çiçekli olmak üzere 60’tan fazla çeşidi olan kutnunun hakim renginin sarı olduğuna dikkat çeken Eldemir, çalışmalarını Anadolu ve Beyazhan’da sürdürüyor. Sanatını yaşatmak için ailesiyle birlikte mücadele veren Eldemir, kutnunun son yıllarda yeniden ilgi görmeye başladığına vurgu yapıyor.

Yöresel bir kıyafet olarak kullanıldığı gibi, dekoratif amaçlı, çeşitli aksesuar, turistik giysi, çanta, terlik, perdelik kumaş ve folklor kıyafeti olarak ta kullanılan kutnunun, son yıllarda elbise ve kravat olarak ta ilgi gördüğünü söyleyen Eldemir, padişah giysilerinin hazırlandığı kutnu kumaşından; şal, fular, kaftan, kaşkol, çanta, ayakkabı, etol, kravat, gelinlik ve abiye kıyafetler tasarlayarak geleneksel el sanatını yok olmaktan kurtardı. Muhittin Eldemir’in ürünleri, ünlülerin de gözdesi oldu.  Şehri ziyaret eden bakan ve milletvekili eşlerinin uğramadan ayrılmadığı Eldemir’in dükkanından, Semra Sezer, Emine Erdoğan ve KKTC Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat’ın eşi Oya Talat ile Devlet Bakanı Mehmet Şimşek’in eski eşi Annalisa Şimşek, değişik renk ve çeşitlerde onlarca metre kutnu satın almış. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve Emine Erdoğan, Gaziantep AK Parti Kadın Kolları Olağan Kongresi’nde Eldemir’in kutnu ürünü kaşkollarını taktı. Suni ipek ve pamuk ipliğinden dokunduğu için sıhhi bir kumaş olarak bilinen kutnuya ilginin artmasında, Gaziantepli Muhittin Eldemir’in emeği büyük. Ömrünü kutnuculuğa adayan Cevdet Eldemir’in vefatının ardından baba mesleğini yaşatmak için kolları sıvayan Muhittin Eldemir, ‘yerleşmiş kalıpların dışına çıkarak’ bu el sanatına adeta yeniden hayat vermiş.   Yaklaşık 400 yıldır sadece Gaziantep’te dokunan ve bugün 3 imalathanede tamamen el emeğiyle üretilen kutnu kumaşında yeni renkler deneyen Eldemir, bununla da yetinmemiş.  Eldemir, folklorik kıyafetlerin dikildiği kutnudan, Gaziantep Sani Konukoğlu Meslek Lisesi Konfeksiyon bölümü öğrenci ve öğretmenlerinin katkılarıyla şal, fular, kaşkol, kravat, gelinlik, abiye kıyafetler, kaftanlar ve değişik gece kıyafetleri hazırlamış.
Kullandığı yeni renk ve desenlerle 60 olan çeşit sayısını 80’e çıkaran Eldemir, 9. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’in eşi Semra Sezer’in de katıldığı bir defilede bu kıyafetleri görücüye çıkarmış.  Bayan Sezer’e, defilede gösterilen ürünlerden bazılarını hediye eden Eldemir, bu olayın kendileri için bir dönüm noktası olduğunu söylüyor. Defileyle kutnuya ilginin artığını söyleyen Eldemir, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın büyük şehirlerde düzenlediği el sanatları festivallerinin ilgiye katkı sağladığını belirtiyor.  Bu sayede, İstanbul Ayasofya ve Taksim Gezi Meydanı, Edirne ile İzmir Fuarı’nda ciddi tanıtım yaptıklarını belirten Eldemir, İstanbul’da birçok tasarımcıyla tanıştıklarını ve bu kişilerin kutnuya büyük ilgi gösterdiğini anlatıyor.
  �
Birçok tasarımcının, ünlülere kutnu bezinden değişik kıyafetler hazırladıklarını söyleyen Eldemir, İstanbul’daki aracı tüccarlar vasıtasıyla kumaşın ününün, Avrupa’ya yayıldığını ve birçok ülkede kullanıldığını aktarıyor.  Gündelik hayatta geleneksel kıyafetlerden vazgeçmeyen Makedonya’daki Türklere kutnu bezi gönderdiklerini dile getiren Eldemir, meşhur İspanyol eteklerinin yapımında kullanılacağı belirtilen 50 bin metrekarelik siparişi, kumaşın eninin dar olması nedeniyle kaçırdıklarını üzülerek anlatıyor.

Bu olay sonrası genellikle 40-50 santimetre olan kutnu bezinin enini, çeşitli güçlükleri aşarak 90 santimetreye çıkardıklarını belirten Muhittin Usta, bürokrat eşleri ile şehre gelen milletvekili, bakan, başbakan ve Cumhurbaşkanı eşlerinin de kumaşın tanıtımına önemli katkı yaptıklarını vurguluyor. Eldemir, şöyle diyor; “Başta Valimiz Süleyman Kamçı’nın eşi olmak üzere belediye başkanlarımızın eşleri, kutnunun tanıtımına büyük katkılar sağlıyor. Onların aracılığıyla şehre gelip de kutnu kumaşı almadan ayrılan milletvekili ve bakan eşi yok. Oya Talat, 7-8 parça ceketlik ve abiye kıyafet kumaşı aldı. Emine Erdoğan da, ceketlik kutnu ile değişik renklerde fular satın aldı.”

İlgiye bağlı olarak işlerin açıldığını ve üretimin yüzde 40 oranında artığını dile getiren Eldemir, üretimin yüzde 90’ının elle, yüzde 10’unun da makineyle yapıldığını belirtiyor.
 

KUTNU KUMAŞI

Kutnu kumaşı, ‘kutnu ve alaca’ olmak üzere ikiye ayrılıyor. ‘Mecidiye, hindiye, zencirli, kemha, darcı, sedefli, mekkavi, kürdiye, cütari, rehvancıoğlu, kırkalem, sultan, Osmaniye, mehtap mercan, sedyeli, çiçekli olmak üzere 80’den fazla çeşidi olan kutnunun hakim rengi sarı. Altın rengindeki sarı, kumaşa renk vermekle kalmaz, doğal bir parlaklık sağlar. Kırmızı, mor, yeşil, bordo, pembe, mavi ve siyah renklerin de tercih edildiği kumaş, eskisi kadar olmasa da kimi yörelerde halen giysi olarak kullanılıyor. Özellikle de Yörükler tarafından tercih edilen kutnun, Türkiye’nin her bölgesinde ağırlıklı olarak kullanıldığı bir çeşidi var.

ADEM YILMAZ

Tags: ,

There are no comments

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>